Hebben schoolboeken nog een toekomst? Schoolboeken spelen al lang een bepalende rol bij het leren en onderwijzen. Samen met de leerkracht zijn ze wellicht cruciaal in het onderwijs.

Schoolboeken zijn immers – in tegenstelling tot eindtermen en leerplannen – materieel aanwezig in de klas. Die aanwezigheid bepaalt in grote mate de echte doelstellingen van het lesgebeuren, de aanpak van de onderwijzende en de wijze waarop de leerlingen in contact komen met de inhoud. Niet zelden zijn ze de sleutels voor onderwijskwaliteit.

Maar schoolboeken en actuele leermiddelen zijn daarnaast ook voorwerp van heel wat negatieve connotaties. Er bestaat een breuk tussen wat gebruikers krijgen van de uitgevers enerzijds en de ideaaltypische visie op de professionele autonomie van de leerkracht anderzijds, waarbij die laatste groep in hun meest verregaande bedoeling alle schoolboeken uit de klasruimte willen bannen.

Om het debat dat hierover bestaat met kennis van zaken te voeden, gingen we ten rade bij aanbieders, gebruikers en experten. In dit boek formuleren ze de inzichten, mogelijkheden en tekortkomingen van het werken met schoolboeken. Daarmee bieden we perspectieven aan over de manier waarop schoolboeken en lesmethodes het onderwijsgebeuren en de kwaliteit van het onderwijs kunnen ondersteunen. Lees hier de inhoudstafel.

Over de auteur(s)

Luc De Man heeft een onderwijsloopbaan als leraar, schoolleider, inspecteur en hoofd van de Pedagogische begeleidingsdienst van het GO! Tot januari 2018 was hij voorzitter van de Raad SO bij de VLOR. Als onafhankelijk onderwijsexpert is hij hoofdredacteur van het onderwijskundig tijdschrift ‘Beleid voeren in onderwijs’ en redactielid bij ‘Impuls’ (Acco).

Marc Van den Brande is pedagoog (onderwijsbeleid en -begeleiding). Hij was secretaris-generaal van het verbond van het katholiek basisonderwijs en tevens actief als voorzitter van de Raad Basisonderwijs (VLOR). Hij is momenteel raadgever van de minister van onderwijs.

Karl Catteeuw is doctor in de Historische Pedagogiek en werkt aan de KU Leuven.

Jan Van Damme werkt aan het Centrum voor Onderwijseffectiviteit en -Evaluatie van de KU Leuven.

Kris de Ruysscher begon zijn onderwijsloopbaan in 1985 en was werkzaam als onderwijzer in het gewoon lager onderwijs in Sint-Niklaas. Na twaalf jaar actief te zijn voor de klas ging hij aan het werk als directeur van achtereenvolgens de Sint-Annaschool in Hamme en de Don Boscoschool in Sint-Niklaas. Sinds 2002 is hij werkzaam als pedagogisch begeleider voor Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Binnen deze netwerkorganisatie werkt hij o.a. rond de thema’s muzische vorming, relationele vorming en mediaopvoeding. Sinds enkele jaren stuurt hij als projectleider de leerplaninnovatie ‘Zin in leren! Zin in leven!’ aan binnen het katholiek basisonderwijs.

Prof. Dr. em. Leo Neels doceerde Mediarecht aan de KU Leuven van 1980 tot 2013 en aan de UAntwerpen van 1992 tot 2018. Hij was algemeen directeur van VTM van 1989 tot 1993, en voorzitter van de NV Persagentschap Belga van 1993 tot 2013. Hij leidde pharma.be van 2003 tot 2013. Hij was advocaat te Antwerpen (1975-2002), laatst als partner bij Allen&Overy (London). Hij leidt de onafhankelijke denktank Itinera.

Tim Surma, MSc. is leraar wiskunde en zette later de stap naar onderwijswetenschappen, waarin hij afstudeerde aan de Open Universiteit. Hij gaf les in algemene didactiek aan een specifieke lerarenopleiding in Gent en is tot op heden wiskundeleraar in het secundair onderwijs. Daarnaast doctoreert hij bij het onderzoekscentrum voor leren, doceren en technologie (Welten Instituut) aan de Open Universiteit in Heerlen op topics als effectief leren en instructie.

Laurie Delnoij, MSc. studeerde pedagogiek aan Fontys Hogeschool in Sittard en nadien psychologie aan de universiteit van Maastricht, waar ze een specialisatie in sociale en gezondheidspsychologie behaalde. Ze gaf les in psychologie aan de pedagogiekopleiding in Sittard en doet tegenwoordig promotieonderzoek naar interventies die studiesucces vergroten bij het onderzoekscentrum voor leren, doceren en technologie (Welten Instituut) aan de Open Universiteit in Heerlen.

Goedele Vandommele is pedagogisch begeleider en coördinator bij het Centrum voor Taal en Onderwijs van de KU Leuven.

Jozefien Loman is leerplanontwikkelaar Nederlands voor het Katholiek Onderwijs Vlaanderen.